राजभवनातील खजिना - Rajbhavan Treasure

इतिहास हा रोमांचकारी असतो आणि त्यामुळेच तो वाचनीय ठरतो. घटना घडत असते तेव्हा घटनेचे सर्व पैलू लोकांसमोर येत नाहीत. मात्र कालौघात त्याला इतिहासाचे स्वरूप प्राप्त होते तेव्हा अनेक गुप्त कागदपत्रांची जुळवाजुळव करून , त्याची संगती लावून घटनेमागील नेमके मर्म , प्रेरणा यांची उकल केली जाऊ शकते. राज्यपालांचे निवासस्थान असलेले राजभवन ही उंचपुऱ्या भिंतीची तटबंदी असलेली वास्तू. त्यामध्ये १९२९ ते १९९१ या काळात घडलेल्या घटनांची कागदपत्रे आता लोकांसमोर ठेवण्याचा निर्णय राज्यपाल के. शंकरनारायणन यांनी घेतला आहे. राजभवनाच्या कारभारात पारदर्शकता हवी हाच त्यामागील हेतू. १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी देश स्वतंत्र झाला तेव्हा राष्ट्रगीत नसल्याने ' गॉड सेव्ह दी किंग ' हे ब्रिटनच्या राजघराण्याचे कोडकौतुक करणारे गीत गायचे का ? असा प्रश्न उपस्थित झाला होता व तत्कालीन मुख्य सचिवांनी ' वंदे मातरम् ' हे गीत गाण्याचे आदेश दिले होते. १ मे १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती झाली तेव्हा सरकारने साडेचार तोळ्याचे सोन्याचे नाणे ६१५ रुपयांना विक्रीला काढले होते. या नाण्याची सध्याच्या बाजारभावानुसार किंमत दीड लाखांच्या आसपास आहे. ब्रिटिशांनी ब्रह्मदेशाचा राजा थिबा याला रत्नागिरीत आणून ठेवले होते. राजाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या कुटुंबीयांची परिस्थिती बरीच हलाखाची झाल्याने तत्कालीन राज्यपाल श्रीप्रकाश यांच्या विनंतीवरून केंद्र सरकारने थिबा कुटुंबीयांना पाच हजार रुपयांचे सानुग्रह अनुदान मंजूर केले होते. राज्यपाल केंद्र सरकारला अनेक बाबतीत मासिक अहवाल पाठवतात. त्या अहवालांवरून केंद्र कार्यवाही करते. बॅ. ए. आर. अंतुले यांचा सिमेंट घोटाळा गाजत असताना तत्कालीन राज्यपाल ओ. पी. मेहरा यांनी केंद्र सरकारला अंतुले यांच्याविरुद्ध अत्यंत कडक भाषेतील अहवाल धाडला होता. पुढे अंतुले हे १४ वर्षे विजनवासात गेले. त्यानंतर अंतुले यांची केंद्रीय आरोग्यमंत्री म्हणून निवड करून नरसिंह राव यांनी त्यांचे पुनर्वसन केले तेव्हा राष्ट्रपती भवनात मेहरा व अंतुले समोरासमोर आले. त्यावेळी , ' तुमच्यामुळे मला रामासारखा वनवासाचा अनुभव मिळाला ', असे अंतुले मेहरांना हसत म्हणाले. राजभवनातील हा गुप्त खजिना इतिहास अभ्यासकांना थक्क करणारा आहे.